ศึกษาและพัฒนากระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อม เพื่อประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ของการวิจัย 4ประการ ดังนี้ 1)เพื่อศึกษากระบวนการย้อมสีผ้าฝ้ายพื้นเมืองในพื้นที่ภาคเหนือ
2)เพื่อพัฒนากระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อม3)เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นเมือง จาก
กระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อม เพื่อประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ4)เพื่อ
ประเมินผลค่าระดับความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อกระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อมที่พัฒนา
ใหม่และผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นเมืองที่รับการพัฒนาแล้วโดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธี(Mixed Methodology) ประชากร
และกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มทอผ้าฝ้ายพื้นเมืองภาคเหนือที่เข้ารวมโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ กลุ่มตัวอย่างผู้วิจัยใช้
วิธีการสุ่มแบบเจาะจง กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ทอผ้าพื้นเมืองจำนวน 5 กลุ่ม ใน 3 จังหวัดคือ จังหวัดแพร่ จังหวัดลำปาง และจังหวัด
พะเยา ผลการวิจัยสามารถจำแนกออกเป็น 4ส่วนดังนี้ 1)การศึกษากระบวนการย้อมสีผ้าฝ้ายพื้นเมืองพื้นที่ภาคเหนือ พบว่า
วัตถุดิบที่มีปริมาณมากและสามารถนำมาใช้ในการย้อมสีได้มีทั้งหมด8ชนิด คือ ห้อม ประดู่ ใบสัก ใบลำไย ใบมะม่วง ขมิ้น ใบหู
กวาง และมะเกลือ 2)การพัฒนากระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อม พบว่ากระบวนการย้อมสีโดย
การย้อมสีทับเพื่อให้เกิดเฉดสีใหม่ โดยใช้ห้อมเป็นตัวหลักในการย้อมสี ทำให้เกิดโทนสีที่มีความแตกต่างกันกับสีเดิม โดยเพิ่มสูตร
การทดลองจำนวน3 สูตร พบว่าสูตรที่ 3 ผ่านการประเมิน โดยคิดเป็นค่าร้อยละ62.5% และ(  =3.51) อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก
มีความเหมาะสมในแต่ละข้อของรายการประเมินความพึงพอใจ 3)พัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นเมือง จากกระบวนการเพิ่มจำนวน
เฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อมได้จำนวน5รูปแบบ เพื่อประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ พบว่าลวดลาย
รูปแบบที่ 1(  =3.85)อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก มีความเหมาะสมในแต่ละข้อของรายการประเมินความพึงพอใจ 4)ประเมินผลค่า
ระดับความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อกระบวนการเพิ่มจำนวนเฉดสีย้อมธรรมชาติบนด้ายฝ้ายด้วยห้อมที่พัฒนาใหม่ และ
ผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นเมือง ที่รับการพัฒนาแล้วพบว่า(  =3.55)อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก มีความเหมาะสมในแต่ละข้อของรายการ
ประเมินความพึงพอใจ


คําสําคัญ : พัฒนากระบวนการย้อมสี, เฉดสีย้อมธรรมชาติ, ออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ

Abstract

The objective of the experimental research as following. 1)To study process of dyeing on local
cotton yarn in the northern region. 2)To develop processes of increasing the variety of natural dyes’ tone
on the cotton yarn by Strobilanthes flaccidifolius 3)To develop the native woven fabric products by
increasing the variety of natural dyes’tone on the cotton yarn from Strobilanthes flaccidifolius to apply for
textile products design. 4) To assess the consumer satisfaction on the processes of increasing the natural
dyes’s tone on the cotton yarn dyeing by the developed Strobilanthes flaccidifolius and native woven fabric
products. The Mixed Methodology is the method used for this research. The population and sample are
focusing on The group of a native cotton weaver in the northern region who joined in the OTOP project.
The group of the small and micro Community Enterprise (SMCE); the producer of a native woven fabric with
5 groups from 3 provinces that is Phare, Lampang and Phayao The research result can be clarified in 4 parts
as following. 1) studying process of dyeing on local cotton yarn in the northern region. In generally, there
are 8 types of raw material that appear as apply to a dyeing process of. Hom, Baisak, Bailamyai,
Baimamuang, Kamin, Baihukwang and Makuar 2) Developing processes of increasing the natural dyes’s tone
on the cotton yarn by Strobilanthes flaccidifolius found that blending in majority ratio together with other
natural dye from the various source of raw materials can create a new tone, which different from the
conventional tone. Doing the experiment for 3 formulas, found that formula 3 fulfilled the evaluation with
the result 62.5 % and (  = 3.51) it can be referred that passing on criteria assessment and having the
suitable questionnaire, classifying in the high level of satisfaction 3) Developing the native woven fabric
products by increasing the variety of natural dyes’ tone on the cotton yarn by Strobilanthes flaccidifolius for
Textile Products Design. The researcher designs products in 5 patterns. The result shown that pattern 1 is
the most favorite pattern was justified by (  =3.85 ), it can be referred that passing on criteria assessment,
classifying in the high level of satisfaction. 4) Doing consumer satisfaction assessment on the processes of
increasing the variety of the natural dyes’s tone on the cotton yarn with the developed Strobilanthes
flaccidifolius and native woven fabric products. The result shown that (  =3.55 ) , it can be referred that
passing on criteria assessment and having the suitable questionnaire, classifying in the high level of
satisfaction.


Keywords : development of dyeing process , natural dyes's tone, textile products design