ศึกษาการออกแบบศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนครเพื่อประยุกต์สู่แนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์

บทคัดย่อ

วัฒนธรรมการทอผ้าอันเป็นประเพณีของผู้หญิงที่สืบทอดกันมาช้านานเกือบทุกชุมชน แต่ละกลุ่มแต่ละเผ่าก็จะมีลักษณะ
และลวดลายการทอผ้าที่แปลกเป็นของตัวเองอย่างชัดเจน ซึ่งวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาตามวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1.เพื่อศึกษาด้าน
เอกลักษณ์และลักษณะเฉพาะของศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร โดยมุ่งเน้นในจุดมุ่งหมายด้านประเภทและกลุ่มของผ้า
พื้นเมือง ลวดลาย สี และกรรมวิธีการผลิต โดยศึกษาจากเอกลักษณ์ของผ้าและวัฒนธรรมท้องถิ่นในจังหวัดสกลนครเพื่อเก็บรวบรวม
ข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์หาแนวทางการออกแบบศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร, 2.เพื่อพัฒนาการออกแบบศิลปหัตถกรรม
ผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร โดยมุ่งเน้นเพื่อหาแนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์จากผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร โดยการนำข้อมูลที่ศึกษา
และเก็บรวบรวมได้มาสร้างเป็นแนวางการออกแบบศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร ซึ่งจากการวิเคราะห์ผลการศึกษา
สามารถสรุปเป็นแนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์ได้ทั้งหมด 4 แนวทางดังนี้ คือ แนวทางที่ 1 New Of Future แนวทางที่ 2 Culture
City แนวทางที่ 3 Freshness Of Natural และแนวทางที่ 4 Enjoy To Play 3.เพื่อได้แนวทางการออกแบบศิลปหัตถกรรมผ้าพื้น
ถิ่นจังหวัดสกลนคร ประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์ตามแนวทางการออกแบบศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร ที่สื่อถึง
เอกลักษณ์ท้องถิ่นจังหวัดสกลนครและตรงกับกลุ่มเป้าหมายแต่ละประเภท โดยนำแนวทางการออกที่ได้มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบ
ผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ที่สามารถเผยแพร่ศิลปหัตถกรรมท้องถิ่นให้แก่คนในชุมชนและสังคมได้รู้จักภูมิปัญญาการทำผ้าพื้นเมืองที่มีอยู่
ในจังหวัดสกลนคร ซึ่งผลสรุปที่ได้ในงานวิจัยครั้งนี้ คือ การออกแบบลวดลายผ้ารูปแบบใหม่จากแนวทางการออกแบบศิลปหัตถกรรม
ผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร และนำลวดลายที่ออกแบบใหม่ มาทอเป็นผลิตภัณฑ์ตามแนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์ ซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ได้
คือ ผ้าผืน และเครื่องประกอบการแต่งกาย (ผ้าคลุมไหล่ ผ้าพันคอ เนคไท) โดยผู้วิจัยเลือกแนวทางที่ 1 New Of Future ที่มีค่าความ
เหมาะสมของแนวทางการออกแบบมากที่สุด ซึ่งสรุปผลงานวิจัยสามารถนำไปเป็นรากฐานในการพัฒนาการออกแบบลวดลายและ สีสันผ้าทอพื้นถิ่นและพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากผ้าทอพื้นถิ่นของจังหวัดสกลนครให้มีความสอดคล้องกับกลุ่มผู้บริโภคหรือ
กลุ่มเป้าหมายได้อย่างดี และสื่อถึงเอกลักษณ์ศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนครให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายมากยิ่งขึ้น


คําสําคัญ : ศิลปหัตถกรรมผ้าพื้นถิ่นจังหวัดสกลนคร ผ้าทอพื้นถิ่น กลุ่มชาติพันธุ์ แนวทางการออกแบบ ลวดลาย

Abstract

Traditional weaving is a kind of customary inheritance practice for women in almost all communities. In
each tribe and group, there are own certain patterns of weaving. This study was based on objectives: 1. to study
unique characteristics of art and handicraft in Sakon Nakhon on types and purposes of the regional groups,
patterns, color and the manufacturing process of fabric waving in the observation of the unique local culture in
Sakon Nakhon in order to collect information which designed to analyze craft approaches of Sakon Nakhon 2.to
improve the cloth design of handicraft tradition in Sakon Nakhon based on approaches of the product design in
Sakon Nakhon. Consequently, the data was collected and created a craft concept in Sakon Nakhon. According
to the analysis result of the study, the product designs were in 4 guidelines: 1. New of future, 2. Culture City, 3.
Freshness of Natural 4. Enjoy to Play; 3. To design cloth handicraft guidelines of Sakon Nakhon applied in
product design guidelines applying in local handicraft design of Sakon Nakhon which represents its character for
the target group and each type of approaches was used by the application in the new design of products. In
addition, it was distributed local arts and crafts in the community and society with native wisdom of Sakon
Nakhon. As a result, this research was aimed to design a pattern, new forms of handicraft design guidelines of
Sakon Nakhon in 4 guidelines and the pattern of the new design guidelines was presented by waving following
the guidelines: textile and clothing (shawls, scarves and ties) that the researcher indicated the type of New of
Future in the most appropriate design guidelines for waving into accurate prototypes. Therefore, the summary
of the research was concluded in the foundation for the development, design and colorful woven local fabric
and development from woven fabric in Sakon Nakorn with the consumers or target groups to present arts and
crafts and the unique fabric of the Sakon Nakhon widely.


Keywords : Sakon Nakhon local textile handicraft's design, Local textile, Ethnic group, Conceptual design, Pattern